# تهدید ترامپ به استفاده از سلاح هسته‌ای علیه تهران

در شبکه‌های اجتماعی، جایی که آداب دیپلماتیک به طور فزاینده‌ای تحت فشار فوریت و
دیده شدن در حال فرسایش است، سخنان یک رئیس دولت نه تنها وزن نمادین، بلکه وزن
حقوقی و استراتژیک نیز دارد. بیانیه اخیر رئیس‌جمهور دونالد ج. ترامپ در حساب
کاربری تأیید شده‌اش در شبکه‌های اجتماعی به وضوح این واقعیت را نشان می‌دهد:

> *«ایران باید توافقی را که به آن‌ها گفتم امضا می‌کردند، امضا می‌کرد. چه حیف و چه
> هدر رفتن جان انسان‌ها. به سادگی، ایران نمی‌تواند سلاح هسته‌ای داشته باشد. من
> بارها و بارها این را گفته‌ام! همه باید فوراً تهران را تخلیه کنند!»*\
> --- *دونالد ج. ترامپ (@realDonaldTrump)*

این بیانیه، که توسط رئیس‌جمهور فعلی ایالات متحده --- که طبق قانون ایالات متحده،
به عنوان فرمانده کل قوا، اختیار انحصاری بر نیروهای نظامی، از جمله توانایی‌های
هسته‌ای، را دارد --- صادر شده است، صرفاً یک سخن‌پراکنی نیست. این **تهدید به
استفاده از زور** علیه یک دولت مستقل دیگر را تشکیل می‌دهد. با این کار، نگرانی‌های
مهمی را تحت قوانین بین‌المللی، به‌ویژه **ماده ۲(۴) منشور سازمان ملل متحد**، مطرح
می‌کند که بیان می‌دارد:

> *«همه اعضا باید در روابط بین‌المللی خود از تهدید یا استفاده از زور علیه
> تمامیت ارضی یا استقلال سیاسی هر دولت، یا به هر نحوی که با اهداف سازمان ملل
> متحد ناسازگار باشد، خودداری کنند.»*

## I. اختیار قانونی گوینده: رئیس‌جمهور ایالات متحده به عنوان فرمانده نظامی

رئیس‌جمهور ترامپ، که به دلیل محو کردن مرز بین ارتباطات شخصی و رسمی شناخته شده
است، **به عنوان رئیس اجرایی و مقام نظامی** ایالات متحده سخن می‌گوید. اختیارات
او شامل موارد زیر است: - **صدور دستور عملیات نظامی بدون تأیید کنگره** طبق
قطعنامه اختیارات جنگی - **اختیار انحصاری برای استفاده از سلاح‌های هسته‌ای**،
همان‌طور که توسط دکترین نظامی دیرینه ایالات متحده تأیید شده است

هنگامی که رئیس‌جمهور ایالات متحده بیانیه‌ای عمومی صادر می‌کند که خواستار **تخلیه
فوری یک پایتخت** --- در این مورد، تهران --- است، جهان باید آن را نه به عنوان
گمانه‌زنی بی‌اساس، بلکه به عنوان یک **سیگنال بالقوه برای اقدام نظامی
قریب‌الوقوع**، احتمالاً شامل تسلیحات کشتار جمعی، درک کند.

## II. معیار قانونی: چه چیزی «تهدید به استفاده از زور» را تشکیل می‌دهد؟

بر اساس **دیوان بین‌المللی دادگستری (ICJ)** و تفسیرهای متعدد دانشگاهی، یک
*تهدید به استفاده از زور* زمانی وجود دارد که یک دولت به صورت مشروط یا غیرمشروط
قصد خود را برای استفاده از زور اعلام کند، و فشار اجباری را بر دولت دیگر برای
تغییر رفتارش ایجاد کند. به عنوان مثال، در *نظر مشورتی دیوان بین‌المللی دادگستری
درباره قانونی بودن تهدید یا استفاده از تسلیحات هسته‌ای (۱۹۹۶)*، دیوان اعلام کرد
که:

> *«مفاهیم 'تهدید' و 'استفاده' از زور... در این معنا کنار هم قرار دارند که اگر
> استفاده از زور در یک مورد خاص غیرقانونی باشد... تهدید به استفاده از چنین
> زوری نیز غیرقانونی خواهد بود.»*

بیانیه رئیس‌جمهور ترامپ، در این نور، یک تهدید انتزاعی نیست. این بیانیه **هدف
مشخصی (تهران)** را شناسایی می‌کند، یک شکایت خاص (جاه‌طلبی‌های هسته‌ای ایران) را
مطرح می‌کند، و هشداری صادر می‌کند که **آسیب گسترده به غیرنظامیان** را در بر دارد
(«همه باید فوراً تهران را تخلیه کنند»). وقتی این موضوع در کنار اختیار
شناخته‌شده رئیس‌جمهور برای آغاز حمله هسته‌ای ارزیابی می‌شود، این به یک **تهدید
معتبر به استفاده از زور** تبدیل می‌شود که به **اعلان جنگ** نزدیک است.

## III. پیامدهای هسته‌ای: دامنه و زبان هشدار تخلیه

نگران‌کننده‌ترین عنصر این توییت در جمله آخر آن نهفته است:

> *«همه باید فوراً تهران را تخلیه کنند!»*

این **نه یک تهدید نظامی محلی یا استراتژیک** است. این یک هشدار گسترده است که
**پیامدهای فاجعه‌بار** را برای کل پایتخت --- محل زندگی بیش از ۸ میلیون غیرنظامی
---暗示 می‌کند. مقیاس چنین تهدیدی --- به‌ویژه وقتی با هدف اعلام‌شده جلوگیری از
گسترش تسلیحات هسته‌ای همراه باشد --- به شدت **به استفاده احتمالی از تسلیحات
هسته‌ای** اشاره دارد. یک حمله متعارف احتمالاً نیازی به تخلیه کل شهر ندارد. اما
**یک حمله هسته‌ای چنین نیازی خواهد داشت**.

این واقعیت که این بیانیه بدون هیچ تحریک عمومی فوری یا حرکت نظامی از سوی ایران
مطرح شده، به ماهیت یک‌جانبه و اجباری آن می‌افزاید. این انحراف آشکاری از هنجارهای
موضع نظامی متناسب و دفاعی است که در **ماده ۵۱ منشور سازمان ملل متحد** ذکر شده
است، که فقط در پاسخ به یک حمله مسلحانه اجازه دفاع از خود را می‌دهد.

## IV. سابقه و فرسایش خطرناک هنجارها

این حادثه نشان‌دهنده فرسایش گسترده‌تر محدودیت‌های دیپلماتیک و قانونی در عصر
دیجیتال است. سران دولت‌ها به طور فزاینده‌ای از پلتفرم‌های شخصی یا غیررسمی برای
صدور **تهدیدهای رسمی** استفاده کرده‌اند، بدون اینکه از رویه‌های دیپلماتیک یا
دولتی سنتی عبور کنند.

ترامپ پیش‌تر تهدیدات تهاجمی را از طریق توییتر، از جمله علیه کره شمالی («آتش و
خشم») و ایران («مانند چیزی که تعداد کمی در تاریخ تجربه کرده‌اند») صادر کرده
بود. با این حال، **این بیانیه اخیر تهدید را از اغراق نمایشی به سیگنال‌دهی
استراتژیک ارتقا می‌دهد**. این تهدید **غیرنظامیان را هدف قرار می‌دهد**، **استفاده
از تسلیحات کشتار جمعی** را暗示 می‌کند، و **مطابقت فوری** را تحت تهدید نیروی
عظیم طلب می‌کند.

## نتیجه‌گیری: نقض ماده ۲(۴) و یک سابقه خطرناک

توییت مورد بحث --- صادر شده توسط رئیس‌جمهور فعلی ایالات متحده، فرمانده کل
بزرگ‌ترین ارتش جهان --- یک **نقض آشکار ماده ۲(۴) منشور سازمان ملل متحد** را
تشکیل می‌دهد. این **تمامیت ارضی** ایران را تهدید می‌کند، استفاده از **نیروی
هسته‌ای** را القا می‌کند، و **میلیون‌ها غیرنظامی را تحت سایه آسیب فوری قرار
می‌دهد**.

جامعه بین‌المللی، سازمان ملل متحد، و دانشمندان حقوقی نباید چنین اظهاراتی را
بی‌اهمیت یا صرفاً لفاظی تلقی کنند. اگر کنترل نشود، این یک سابقه خطرناک ایجاد
می‌کند: اینکه **اعلان‌های جنگ دیجیتال** --- پوشیده در زبان توییت‌ها --- می‌توانند
خارج از محدوده پاسخگویی بین‌المللی وجود داشته باشند.